ข้อมูลทั่วไปของจังหวัดเชียงใหม่

รูปช้างเผือกหันหน้าตรงในเรือนแก้ว

ช้างเผือก   หมายถึง ช้างที่เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่  นำทูลเกล้าถวายแด่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และได้ขึ้นระวางเป็นช้างเผือกเอกในรัชกาลของพระองค์
เรือนแก้ว   หมายถึง ดินแดนที่พระพุทธศาสนาได้มาตั้งมั่นเจริญรุ่งเรืองจนเคยเป็นสถานที่สำหรับทำสังคายนา  (คือการชำระตรวจสอบความถูกต้อง) พระไตรปิฏกเมื่อ  พ.ศ.2020
คำขวัญของจังหวัดเชียงใหม่
  “ดอยสุเทพเป็นศรี                                   ประเพณีเป็นสง่า
    บุปผาชาติล้วนงามตา                             นามล้ำค่านครพิงค์
ข้อมูลทั่วไป
1.  ประวัติเมืองเชียงใหม่

          เมืองเชียงใหม่  มีชื่อที่ปรากฏในตำนานว่า    นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่”  เป็นราชธานีของอาณาจักรล้านนาไทยมาตั้งแต่พระยามังรายได้ทรงสร้างขึ้น  เมื่อ  พ..1839  ซึ่งมีอายุครบ  700  ปี    ในปี พ..2539  และเมืองเชียงใหม่ได้มีวิวัฒนาการสืบเนื่องกันมาในประวัติศาสตร์ตลอดมา  เชียงใหม่มีฐานะเป็นนครหลวงอิสระ  ปกครองโดยกษัตริย์ราชวงศ์มังราย  ประมาณ  261  ปี  (ระหว่าง  พ.. 1839 – 2100)  ในปี  พ..2101  เชียงใหม่ได้เสียเอกราชให้แก่กษัตริย์พม่าชื่อบุเรงนอง และได้ตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่านานร่วมสองร้อยปี  จนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจ้าตากสินมหาราช และพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  ได้ทรงช่วยเหลือล้านนาไทยภายใต้   การนำของพระยากาวิละและพระยาจ่าบ้านในการทำสงครามขับไล่พม่าออกไปจากเชียงใหม่  และเมืองเชียงแสนได้สำเร็จ  พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  สถาปนาพระยากาวิละเป็นเจ้าเมืองเชียงใหม่  ในฐานะเมืองประเทศราชของกรุงเทพมหานครและมีเชื้อสายของพระยากาวิละ  ซึ่งเรียกว่า  ตระกูลเจ้าเจ็ดตน  ปกครองเมืองเชียงใหม่  เมืองลำพูน และลำปางสืบต่อมาจนกระทั่งในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จ         พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ฯ  ได้โปรดให้ปฏิรูปการปกครองหัวเมืองประเทศราช  ได้ยกเลิกการมีเมืองประเทศราชในภาคเหนือ  จัดตั้งการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล  เรียกว่า  มณฑลพายัพ และเมื่อปี  พ.. 2476   พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ปรับปรุงการปกครองเป็นแบบจังหวัดเชียงใหม่จึงมีฐานะเป็นจังหวัดจนถึงปัจจุบัน

2.  แผนที่จังหวัดเชียงใหม่

สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของอำเภอสันป่าตอง

1.  ด้านกายภาพ
        1.1   ลักษณะที่ตั้ง
                    อำเภอสันป่าตอง  ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดเชียงใหม่  ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่    22กิโลเมตร  ตามทางหลวงหมายเลข  108
        1.2   เนื้อที่
                     มีเนื้อที่ทั้งหมด  178.18  ตารางกิโลเมตร  หรือประมาณ  111,367.50  ไร่  เป็นพื้นที่ราบ     ร้อยละ  76.18    พื้นที่    ภูเขา  ร้อยละ  10.33  และพื้นที่น้ำ  ร้อยละ 13.49
       
1.3  แผนที่ และอาณาเขตติดต่อ

ทิศเหนือ  ติดต่อ     อำเภอหางดง  จังหวัดเชียงใหม่
ทิศใต้    ติดต่อ     กิ่งอำเภอดอยหล่อ (อำเภอจอมทอง) จังหวัดเชียงใหม่
ทิศตะวันออก ติดต่อ     อำเภอหางดง  จังหวัดเชียงใหม่            อำเภอป่าซาง  จังหวัดลำพูน
ทิศตะวันตก   ติดต่อ     อำเภอแม่วาง  จังหวัดเชียงใหม่
       1.4  ลักษณะภูมิประเทศ

                    สภาพพื้นที่โดยทั่วไปของอำเภอสันป่าตอง  เป็นที่ราบลุ่มเหมาะแก่การเกษตร  มีพื้นที่เป็น   ภูเขาและป่าไม้เพียงเล็กน้อย  ประมาณร้อยละ  10  ของพื้นที่ทั้งหมด  พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติจะอยู่ในเขตตำบลสันกลางและตำบลน้ำบ่อหลวง  โดยมีพื้นที่  ดังนี้

พื้นที่ทั้งหมด 111,367.50   ไร่
-  พื้นที่ราบ   84,838.50     ไร่  (ร้อยละ  76.18)
-  ภูเขา   11,500.00    ไร่  (ร้อยละ  10.33)
-  พื้นน้ำ   15,029.00 ไร่  (ร้อยละ  13.49)

        1.5   ภูมิอากาศ
                    ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม  มี  3  ฤดู  คือ
                    -  ฤดูร้อน  ชาวงระยะเวลาตั้งแต่เดือน  มีนาคม  ถึง  พฤษภาคม  อุณหภูมิเฉลี่ย  37  องศาเซลเซียส  ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย  21.8  มิลลิลิตร
                    -  ฤดูฝน  ช่วงระยะเวลาตั้งแต่เดือน  มิถุนายน  ถึง  ตุลาคม  อุณหภูมิเฉลี่ย  28  องศาเซลเซียส  ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย  156.7  มิลลิเมตร
                    -  ฤดูหนาว  ช่วงระยะเวลาตั้งแต่เดือน  พฤศจิกายน  ถึง  กุมภาพันธ์  อุณหภูมิเฉลี่ย  22  องศาเซลเซียส  ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย  8.6  มิลลิเมตร
             1.6   การปกครอง
                     แบ่งเขตการปกครองตาม  พ.ร.บ  ลักษณะปกครองท้องที่  พ.ศ.  2457    เป็น  11  ตำบล  118  หมู่บ้าน  มีเทศบาลตำบล  2  แห่ง  คือ  เทศบาลตำบลยุหว่า  และเทศบาลตำบลบ้านกลาง  มีองค์การบริหารส่วนตำบล  11  แห่ง
         1.7  ประชากร
                    ณ  วันที่  31  เดือน  กรกฎาคม  พ.ศ.  2547 
                     มีจำนวนประชากรทั้งสิ้น                    78,204  คน    เป็นชาย  37,717  คน   หญิง  40,487  คน
                     มีประชากรเฉลี่ยต่อพื้นที่ประมาณ          440.04   คน / ตารางกิโลเมตร

2.  สภาพทางเศรษฐกิจ

         2.1   การเกษตรกรรม
                        อำเภอมีพื้นที่กี่เกษตรทั้งสิ้น  75,081  ไร่  แบ่งเป็นทำนา  41,732  ไร่  ทำสวน  13,883  ไร่  19,476  ไร่  สภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญแยกได้ดังนี้
ที่
พืชเศรษฐกิจ
พื้นที่ปลูก (ไร่)
ผลผลิตเฉลี่ย (กก./ไร่/ปี)
จำนวนครัวเรือน
1
ข้าว
41,732
700
8,124
2
ลำไย
13,840
8,500
5,520
3
ถั่วเหลือง
7,507
250
3,450
4
หอมหัวใหญ่
2,540
4,000
665
5
กระเทียม
3,200
3,800
1,400
        2.2   การปศุสัตว์
สัตว์เลี้ยง
จำนวน  (ตัว)
วัว  (โคนม)
999
วัว  (โคเนื้อ)
1,941
กระบือ
32
สุกร
4,528
เป็ด
9,784
ไก่  (เนื้อ)
126,136
ไก่  (ไข่)
7,761
ไก่พื้นเมือง
156,680

      2.3  การอุตสาหกรรม        
                         มีโรงงานอุสาหกรรมที่ได้รับอนุญาติดำเนินการและประกอบการ  จำนวน  114  แห่ง

ที่ตำบล
จำนวนโรงงาน  (แห่ง)
สันกลาง
28
บ้านกลาง
24
ทุ่งต้อม
9
มะขามหลวง
11
ยุหว่า
25
ทุ่งสะโตก
6
แม่ก๊า
5
บ้านแม
5
ท่าวังพร้าว
1
         2.4  การพาณิชย์
                     ข้อมูลพาณิชย์
จำนวนแห่ง
-  มีสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่    11     แห่ง
-  มีธนาคาร        6     แห่ง
-  มีสหกรณ์       1      แห่ง
          
         2.5  การบริการ
                   ข้อมูลสถานบริการ
จำนวนแห่ง
-  มีโรงแรม  4     แห่ง
-  สถานบริการเริงรมย์ 12     แห่ง
                                                          
                2.6  การท่องเที่ยว
                       แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ  ๆ  ของอำเภอสันป่าตองส่วนใหญ่จะเป็นวัดต่าง  ๆ  ที่ตั้ง กระจัดกระจายอยู่ตางตำบลหมู่บ้าน  ซึ่งแต่ละแห่งจะมีจุดเด่นเฉพาะตัว   ดังนี้
แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ
ที่อยู่
วัดป่าเจริญธรรม 

ตั้งอยู่หมู่ที่  9  ตำบลยุหว่า  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  3  กิโลเมตร  มีพระบาทพุทธปางไสยาสน์ขนาดใหญ่

วัดพุทธสันติปารังกร  (วัดครูบาอินถา) 

ตั้งอยู่หมู่ที่  7  ตำบลแม่ก๊า  ห่างจากที่ว่า การอำเภอประมาณ  8  กิโลเมตร  มีพรพุทธรูปขนาดใหญ่

วัดพระบาทยั้งหวีด  

ตั้งอยู่หมู่ที่  7  ตำบลมะขุนหวาน  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  6  กิโลเมตร

วัดน้ำบ่อหลวง 

ตั้งอยู่หมู่ที่  2  ตำบลน้ำบ่อหลวง  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  7  กิโลเมตร  มีรอยพระพุทธบาท  และบ่อน้ำขนาดใหญ่

วัดท่าจำปี (วัดครูบาอิน)  

ตั้งอยู่หมู่ที่  8  ตำบลทุ่งสะโตก ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  12  กิโลเมตร

หนองสะเรียม 

ตั้งอยู่หมู่ที่  9  ตำบลยุหว่า  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  3  กิโลเมตร  เป็นหนองน้ำขนาดใหญ่  เนื้อที่ประมาณ  180  ไร่  มีบรรยากาศร่มรื่น  เหมาะแก่กี่พักผ่อน

เวียงท่ากาน

ตั้งอยู่หมู่ที่  5  ตำบลบ้านกลาง  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  11  กิโลเมตร  เป็นโบราณสถาน  เป็นสถานที่ร่มรื่นน่าศึกษา

หมู่บ้านหัตถกรรม

ตั้งอยู่หมู่ที่  10  ตำบลบ้านแม  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  5  กิโลเมตร  เป็นแหล่งผลิตงานผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักต่าง  ๆ  ที่สวยงาม

สวนแคนตัส 

ตั้งอยู่หมู่ที่  7  ตำบลน้ำบ่อหลวง  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  17  กิโลเมตร  เป็นแหล่งเพราะพันธุ์พืช

ตลาดนัดทุ่งฟ้าบด 

ตั้งอยู่หมู่ที่  9  ตำบลยุหว่า  และหมู่ที่  5  ตำบลมะขามหลวง  ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ  3  กิโลเมตร  เป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าเกษตรกรรม  และสินค้าหัตถกรรม  และสินค้าเบ็ดเตล็ดทั่วไป

3.  สภาพสังคม

     3.1  การศึกษา
              ข้อมูลด้านการศึกษา
สถานศึกษา
จำนวน  (โรงเรียน)
จำนวนห้องเรียน
จำนวนครู
จำนวนนักเรียน
การประถมศึกษา
50
411
335
6,824
สามัญศึกษา
7
81
173
3,240
การศึกษานอกโรงเรียน
13
13
13
825
เอกชน
3
37
59
1,325
ระบบการศึกษานอกโรงเรียน
กลุ่มสนใจ
      7   กลุ่ม
วิชาชีพระยะสั้น 
32  กลุ่ม
ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน
55  กลุ่ม
ห้องสมุดประชาชน
1  กลุ่ม

การศึกษาอื่น ๆ

โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนรวม
1 วัด
ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด
3  แห่ง
หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล
12 แห่ง
      3.2  การศาสนาและศิลปวัฒนธรรม

                         -   การศาสนา  ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ  ประมาณ  79,556  คน  ศาสนาอื่น ๆ  245  คน
                                 -   มีสถาบันหรือองค์กรทางศาสนา
                                     * วัด , ที่พักสงฆ์                                                        จำนวน                   105         แห่ง
                                     * โบสต์คริสต์                                                            จำนวน                       2         แห่ง
                                      * ศาลเจ้า                                                                 จำนวน                       1         แห่ง
                                 -  ศิลปวัฒนธรรมประเพณีสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีล้านนา

       3.3  การสาธารณสุข

                 (1)   มีการให้บริการด้านการสาธารณสุข  โดยมีสถานบริการ  ดังนี้
-  โรงพยาบาล   ขนาด  120  เตียง
1   แห่ง
-  สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ
1    แห่ง
-  สถานีอนามัยประจำตำบล/หมู่บ้าน
17  แห่ง
-  สถานพยาบาลของเอกชน
7    แห่ง
-  ร้านขายยาแผนปัจจุบัน 
8    แห่ง

                 (2)  จำนวนบุคลากรทางด้านสาธารณสุข

-  แพทย์      
11 คน
-  ทันตแพทย์  
5  คน
-  เภสัชกร
8  คน
-  พยาบาล        
     86  คน
-  จนท.สาธารณสุขชุมชน  
3  คน
-  จนท. อื่น ๆ  
27  คน
-  อาสาสมัคสาธารณสุข (ผสส. , อสม.) 
1,645  คน

            (3)  การรักษาความสงบเรียบร้อย

-  สถานีตำรวจภูธรอำเภอ
1 แห่ง
-  ผรส.          
27 แห่ง
-  อปพร.    
46 แห่ง
-  ทสปช.   
146 แห่ง
-  ลส.ชบ.   
420 แห่ง

4.  ระบบบริการพื้นฐาน
             การคมนาคมติดต่อระหว่าอำเภอและจังหวัด  รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบลและหมู่บ้าน  มีรายละเอียด  ดังนี้
          4.1   การคมนาคม

1.  ทางหลวงแผ่นดิน    เชียงใหม่ – ฮอด    หมายเลข   108
2. ทางหลวงแผ่นดิน ลำพูน - สันป่าตอง    หมายเลข   103
3. ทางหลวงแผ่นดิน สันป่าตอง - บ้านกาด หมายเลข   1013
4. ทางหลวงชนบท   จำนวน     39  สาย

       4.2  การโทรคมนาคมติดต่อสื่อสาร
                      1.   มีที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข                          จำนวน  1  แห่ง
                      2.   มีการให้บริการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์  2 แห่ง  ให้บริการได้  3,250  คู่สาย  เลขหมายบริการได้  3,013  ครัวเรือน
                      3.   มีหน่วยบริการผู้ให้ไฟฟ้า     จำนวนทั้งสิ้น  26,846  ครัวเรือน
         4.3  แหล่งน้ำธรรมชาติ
                       แหล่งน้ำที่สำคัญ ๆ  ได้แก่  แม่น้ำปิง  แม่น้ำขาน  แม่น้ำวาง
               1.  แม่น้ำปิง  เป็นแม่น้ำสายหลักของจังหวัดเชียงใหม่   โดยมีต้นน้ำอยู่อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่  ไหลผ่านอำเภอแม่แตง  อำเภอพร้าว  อำเภอแม่ริม  อำเภอสันทราย  อำเภอเมืองเชียงใหม่   อำเภอหางดง  อำเภอลำพูน   จนมาถึงอำเภอสันป่าตอง  ไหลไปรวมตัวกับแม่น้ำสายสำคัญต่าง ๆ  เป็นแม่น้ำเจ้าพระยา  จะมีปริมาณน้ำมากและไหลกัดเซาะตลิ่งอยู่เสมอ   แม่น้ำปิงมีพื้นที่ได้รับประโยชน์  7,629  ไร่   จำนวน  1,704  ครอบครัว
               2.  แม่น้ำขาน    มีต้นน้ำอยู่ในเขตพื้นที่อำเภอสะเมิง  จังหวัดเชียงใหม่  ไหลผ่านตำบลน้ำ
บ่อหลวง   ตำบลบ้านแม  ตำบลทุ่งสะโตก  ตำบลบ้านกลาง  อำเภอสันป่าตอง  มาบรรจบกับแม่น้ำปิงที่ตำบลท่าวังพร้าว  จัดเป็นแม่น้ำที่เป็นปัจจัยสำคัญสำหรับการเพาะปลูก  โดยแม่น้ำขานมีพื้นที่ได้รับประโยชน์  12,056  ไร่  จำนวน  6,347  ครอบครัว
               3.  แม่น้ำวาง    มีต้นน้ำอยู่พื้นที่ตำบลแม่วิน  อำเภอแม่วาง  จังหวัดเชียงใหม่  ไหลผ่านอำเภอแม่วาง  ตำบลทุ่งสะโตก  มาบรรจบแม่น้ำขานที่ตำบลท่าวังพร้าว  โดยแม่น้ำวางมีพื้นที่ได้รับประโยชน์  11,321  ไร่  จำนวน  3,415  ครอบครัว
               4.  หนองสะเรียม   ตั้งอยู่  หมู่ที่  9  ตำบลยุหว่า  พื้นที่เก็บน้ำ  150  ไร่  ความลึก  ประมาณ  4  เมตรเก็บน้ำได้ประมาณ 1,000,000 ลูกบาศก์เมตรโดยหนองสะเรียมมีพื้นที่ประมาณ  150 ไร่